Màu rừng ruộng -Trâu đỏ (chương 2)

- Mỗi ngày tôi sẽ cho cậu ăn ba bữa cơm không với thịt cá đàng hoàng. Tuổi cậu mỗi bữa đánh đứt một cân gạo như chơi, tôi lạ gì cái tuổi trai trứng cá gái má đào, ăn bất thùng chí thình. Tôi sẽ sắm cho cậu cái xe Phượng hoàng cánh trả để cậu đi học. Quần áo thích gì có nấy. Chỉ cần cậu học giỏi cho tôi là được!

Vinh buột miệng cười hì hị. Ông Sùng trợn mắt hỏi dồn:

- Cậu cười cái gì? Tôi mà nói sai tôi xin làm con cho cậu!

Vinh phủi đít quần đứng dậy.

Ông Sùng ơi là ông Sùng! Nếu được chọn cha chọn mẹ trước lúc sinh ra, tôi sẽ vẫn chọn mẹ cha tôi. Ông có lòng tốt sao không cho chị Miền ăn học tới nơi tới chốn? Chị Miền đã khóc hết nước mắt van xin mà ông vẫn khăng khăng bắt chị ở nhà không cho học tiếp cấp ba. Chị đã đứng hàng ngày trước ngõ nhìn tôi đi học qua nhà với ánh mắt thèm thuồng. Chị đã lén mượn sách của tôi về học. Tìm thấy những cuốn sách giấu trong cót thóc, ông đã làm gì ông có nhớ không? Ông đã thẳng tay xé nát những tập sách giáo khoa cấp ba ít ỏi của tôi rồi ông lại vứt tiền ra đền trả. Ông hy vọng vào thằng Đốp, nhưng thằng Đốp lại mang cái gen quí của ông rồi.

Cuộc nói chuyện ngắn ngủi với ông Sùng làm Vinh buồn hẳn, không còn thấy đói. Ông Sùng thấy Vinh không mặn chuyện thì ngoác miệng ngáp dài rồi ngả người nằm ngửa trên bờ ruộng vơ nón úp lên che mặt. Một lát đã nghe ông cất tiếng ngáy khòng khọc như điếu tắc. Nhìn hai bàn tay ông Sùng vẫn hoen máu đỏ, Vinh bỗng thấy mùi tinh hoàn lại bốc lên nồng nặc. Vinh cảm thấy rất lạnh và buồn nôn. Vinh chưa biết chạy trốn đi đâu để tránh cơn buồn nôn đang cộn lên thì nghe phía đê có tiếng người í ới. Một đoàn người mang thùng kéo nhau đi về phía chiếc máy bơm. Họ xếp hàng thành một dây nối dài từ chân đìa lên đê chuyền tay nhau những thùng nước mồi vào chiếc máy bơm đã ngủ quên mấy tháng nay.

Vinh đến nơi thì anh công nhân đang quát tháo om xòm, giục mọi người nhanh tay múc nước. Nhưng chiếc máy bơm cũ nát hở van đáy nên bao nhiêu nước tọng vào họng lại chảy hết xuống sông. Anh công nhân hét lên:

- Cuốc đất! Cuốc đất đổ vào nhanh lên!

- Đ.mẹ! Đã bảo đổ đất thịt không đổ, lại đổ đất thó. Giờ đéo ai mà móc được nó ra!

Vinh đứng nhìn một hồi rồi buột miệng:

- Đổi pha! Sao không đổi pha?

Anh công nhân quay phắt lại phía Vinh định vặc một câu gì đó. Vinh nghiêm chỉnh:

- Em nghĩ anh đảo pha điện cho cánh quạt quay ngược chiều là được!

Anh công nhân cất ngay nét mặt đang cau có, lẳng lặng xách cờ lê mở hộp điện ba pha. Kỳ cạch một hồi, anh đứng dậy đóng cầu dao. Tiếng máy réo ào ào dồn đất xuôi xuống đáy ống bơm òng ọc. Đoàn người reo vui hối hả múc nước tấp vào ống máy. Nửa tiếng sau, anh công nhân đóng máy. Một búng nước đục ngầu toàn bùn đất ộc ra. Nhưng kìa, chiếc máy bơm bỗng ậm ặc mấy tiếng rồi nằm im thin thít. Mất điện!

Đoàn người chán ngán bỏ về, bỏ mặc chiếc máy bơm như một khẩu đại bác khổng lồ chĩa nòng lên trời. Gió chiều thổi mạnh, áo mỏng tả tơi. Vinh ngồi so ro trên mặt đê dõi con mắt đói vàng nhìn về phía cánh đồng. Cánh đồng rách nát càng nhìn càng đói. Vinh muốn tìm một chỗ ngủ cho qua cơn. Ngoảnh đi ngoảnh lại chỉ có miệng ống bơm đen ngòm như một cái hang là khả dĩ.

Vinh đút hai chân xuống trước, rồi từ từ tụt cả người gọn vào trong ống. Mùi cao su, mùi bùn đất xộc lên nhức óc. Nhưng mà ấm. Nằm một lát, Vinh lơ mơ ngủ.

Cậu mơ thấy mình đang nằm trên cánh đồng bát ngát lúa vàng. Những hạt lúa to như chiếc ấm chen nhau kìn kìn chảy về ngõ xóm. Nhà nhà khấm khởi mang hết cót lớn cót bé bồ nhỏ bồ to ra đựng mà không xuể, trong khi lúa vẫn tràn về như thác lũ. Khuôn mặt già trẻ gái trai làng Bùi tươi vui như hội. Những khuôn miệng xinh xắn không phải nói chuyện ăn uống nhục hèn mà toàn những câu thanh cao lời hay ý đẹp. Những đứa trẻ làng Bùi lột vứt lớp áo te tua cóc cáy khoác lên mình những tà áo mới ngây ngất tới trường. Những ngôi trường ngói đỏ thấp thoáng dưới tán bàng xanh thẫm rân ran tiếng hát quện tiếng chim. Vinh thấy mình lớn bổng lên từ những bài học không vấn vương cơm áo. Và cậu thấy mình hoá thành một phi thuyền đang nằm trên bệ phóng của tàu vũ trụ Phương Đông. Bầu trời đầy sao và mặt trăng lung linh vẫy gọi. Vinh thấy thấp thoáng muôn gương mặt thân quen giơ tay chào vẫy. Vinh cũng giơ tay chào tạm biệt mọi người để bay vào khoảng không cao vút... Bệ phóng tàu vũ trụ Phương Đông rung chuyển. Tiếng máy rú lên u ú. Không có một bệ khói trắng hình đài sen khổng lồ đưa phi thuyền cất mình khỏi đất. Nguồn điện có đột ngột đã đẩy vót Vinh ra khỏi ống máy bơm như một viên đạn thịt. Cậu rơi một đường hình vòng cung trên không gian ngắn ngủi rồi bị dòng nước đục ngàu cuốn trôi vào mương máng...

Lóp ngóp bò lên bờ. Toàn thân lẩy bẩy. Vinh đi không nổi nữa. Nghé Hoa sau một hồi ăn no đang ngác ngơ tìm chủ, thoáng thấy bóng Vinh đã phi vội đến. Vinh cố sức leo lên lưng Nghé Hoa nằm úp dọc lưng trâu như một chiếc bao tải rách...

*

- Người ta đồn ông thả cua vào vại sành, nhốt cho đến bạc cả nủ, chờ đủ dăm xâu mới cho vợ bán, có thực không ông?

- Cháu thấy, có một cách tiết kiệm rất hay...

- Cách gì? Cách gì?

- Cách tiết kiệm tốt nhất là... làm ra được nhiều tiền!

- Mẹ con nhà giáo Tiến! Mày xỏ ông đấy phỏng? Đừng có thói trứng khôn hơn vịt nhé! Tao đào mả bố tao lên bán xương hay sao mà làm ra được nhiều tiền? Trăm thứ trông vào mấy thúng thóc, không tiết kiệm có mà rã họng chứ chơi à!

- Lại một chú cua kềnh! Khớ khớ! Năm nay cua vào hang muộn, kiểu này phải rét đến ra giêng!

- Vinh, mày chạy về lấy cho tao cái giỏ! Từ giờ mày không phải dắt nữa. Con nghé này thuần rồi.

- Nó là con trâu quí đấy! Nó ưa ngọt! Cứ rủ rỉ nói chuyện với nó như nói với trẻ con thì nó kéo phăng phăng, ngày ba sào ruộng trũng đi veo.

*

Cuối vụ cày đông, những con trâu mua về từ miền rừng đua nhau “ngã nước” Hợp tác tha hồ mổ chia phần đỏ ối cả sân kho. Máu trâu tanh rềnh tuôn òng ọc xuống ao tù. Ao rau cần được tưới máu trâu nên tốt um, non thân thấn. Mà lạ, thịt trâu toi dai nhách lại hợp vị với rau cần non, ăn một miếng là nhớ suốt đời.

Thấy chưa, hợp tác tiếc mấy chục công, không chịu để ông đi mua trâu. Ông đã bảo rồi, ông không thèm bớt xén một xu mà lị. Chỉ cần trả công ông bằng một vụ cày thôi, ông sẵn sàng đi lên tận Lào Cai, Yên Bái để chọn bằng được những con trâu tốt nhất. Ông chỉ chọn thôi, còn chủ nhiệm hợp tác cứ gói tiền theo ông mà trả rồi đánh trâu về. Thế mà không chịu, lại đi tin vào những thằng lái trâu mồm miệng lèo lá, nói dai như đỉa bám đít đàn bà. Lúc chúng nó lùa mấy chục con trâu về sân kho, ông đã ra xem. Ông cầm mũi một con dếch lên là biết tỏng tòng tong. Chúng nó chỉ qua mặt được mấy ông lãnh đạo quan liêu chứ lừa sao được thợ cày. Ngữ trâu này trông thì tốt mã đấy, nhưng chỉ một vụ là kềnh hết, vì trâu đồng rừng chỉ quen ăn lá trên cao nên lông cằm dài như râu dê, bọn lái trâu đã lấy dao cạo đi. Đồng làng mình cỏ thì lún phún, gặm cùn cả răng chưa nổi một mồm, chết đói là cái chắc! Thế mà xã không nghe ông, vội vàng nhập nguyên lô trâu ấy. Để bịt miệng ông, đội trưởng đội sản xuất giao cho nhà ông chăn một con béo nhất, múp míp như sim chín. Ông cười khẩy mà rằng, cái ngữ trâu hàng mã ấy ai thích thì cứ việc chăn. Ông thà để con chơi rông chứ không thèm tham tí phân bón ruộng phần trăm mà nhận nguyên một con trâu chỉ biết ỉa!

Nhưng “Trâu đỏ” đã về!

Cả làng Bùi ùa nhau ra đứng chật sân kho ngắm nghía trầm trồ chiếc máy cày đỏ chót có dòng chữ trắng “Sản xuất tại Liên Xô”. Ông Chủ nhiệm hợp tác vai đeo xắc- cốt, vung tay phấn khởi nói một hồi dài về kế hoạch sản xuất, về tinh thần làm chủ tập thể, tinh thần bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa... nhưng chẳng ai buồn nghe. Mọi người đang háo hức chờ buổi cày thử của con “Trâu đỏ”.

Nơi được chọn là đồng Cửa, ngay trước sân kho. Con “Trâu đỏ” với đôi bánh lồng nghễu nghện cất tiếng vang lừng. Những đường “chần” thẳng tắp và nhuyễn nhừ khiến cho các bà các cô trầm trồ nức nở, phen này cấy mát tay phải biết!

Các bà các cô được thể ghẹo ông:

- Rõ trâu đen ghen trâu đỏ nhá! Thôi ông ơi, từ nay khỏi lo “Ông cày lỏi hỏi bà cấy thưa, bà cấy thưa đáp tôi chừa chỗ cày lỏi nhá!”

Không để ý đến những đối đáp của người lớn, trẻ con chạy nhảy reo hò ầm ĩ theo chiếc máy cày, chốc chốc lại đồng thanh hát váng:

Chỉ một buổi, cánh đồng năm mẫu đã được “chần” xong. Một buổi cấy tưng bừng chưa bao giờ có với hàng trăm xã viên một lúc. “Trâu đỏ” chuyển đồng.

Ông ta làm gì thế nhỉ? Chiếc máy cày chết sững. Anh công nhân thò cổ ra kêu:

- Bố ơi tránh ra cho con “chần” chứ!

- Ông làm gì thế? Tránh ra đi!

- Tôi giữ mả!

- Các ông các bà sao vô tâm thế? Những ngôi mộ này không phải từ trên trời rơi xuống, từ dưới đất mọc lên, mà từ đời cao tằng tổ tỉ lập làng. Mộ nhà ai cũng thế thôi, không dính vào họ Đỗ thì họ Nguyễn, không họ Phạm thì họ Trịnh... Làng chỉ chừng bấy nhiêu họ thôi...

- Bà con làm chứng cho tôi! Ruộng quá nhiều mồ mả, máy không thể “chần” được. Phiền bà con kí vào đây hộ!

Những chữ ký ngoằn ngoèo như cua bò kín đặc lá đơn thảo vội trên đồng.

Ngày hôm sau, chiếc máy cày lầm lũi ra đi trong nỗi tiếc rẻ của đám trẻ làng Bùi. Vinh cúi đầu ngẩn ngơ bước theo vết bánh lồng băm xuống đường làng thành những hình chữ điền nối nhau dài hút. Khói dầu thơm vương vất bâng khuâng. Khổ thân “Trâu đỏ”, mới được dăm miếng đậu phụ với rau muống xào mà mang tiếng “ăn gà”.

- Thế nào, chuẩn bị tinh thần học cày chứ? Mày mười bảy tuổi rồi nhể?

Vinh khó chịu hỏi:

- Ngôi mộ hôm nọ của nhà ông à?

- Phạn nhĩ, cơm tai! Mày học hành thế mà ngu. Mả nào nhà tao?

- Thế sao...?

- Mày đúng là đầu củ chuối! Tao phải làm thế để đuổi cái máy cày đi, không nó “chần” ba hôm hết bố nó ruộng, chả nhẽ tao ngồi chơi không? Đồng làng bằng cái lỗ mũi, trâu cày tốt!

Vinh đứng ngẩn người trên bờ ruộng còn loang lổ. Những ngôi mộ nhỏ như thúng úp lấm láp vết bùn. Chúng xưa cũ quá rồi. Những nhát cuốc hàng năm cứ dia vào sát sạt đến nỗi lộ cả tiểu sành. Đã có lần Vinh hé mắt vào nhòm một chiếc tiểu bị hở huơ ra. Chỉ có một váng bùn tanh lõng bõng.

- Cháu không học đâu!

- Mẹ cha nhà anh! Học không hay, cày không biết. Thế mày định làm gì nên ăn? Hay lại lêu lổng nhênh nhàng?

*

Lại một vụ gặt chiêm thất bát. Những thửa ruộng cuốc cào nhổ nháo cho ra một thứ lúa phất phơ. Những tấm áo vá nhấp nhô dàn hàng ngang gặt lúa. Theo sau là đàn đàn lũ lũ trẻ con đi mót những bông lúa gục. Chúng lội rào rào như một bầy vịt đói, sơ sểnh là nhảy ào vào cướp. Cánh bảo vệ cầm roi quất túi bụi, nhổ cả gốc rạ bám bùn mà ném. Em Đông bé choắt không kịp tránh bị một nắm bùn tương trúng mắt, vừa khóc vừa chạy cắm ra đìa rửa mặt.

Vinh ngồi bó gối trên bờ nhìn xuống. Cậu không còn bé để đi mót lúa chịu những lời chửi mắng, nhưng cũng chưa đủ lớn để thành thợ gặt xuống đồng. Cái tuổi này ngồi yên là không chịu nổi. Đã thế nắng lại chan xuống đồng như xối lửa nên Vinh đã cảm thấy nóng mắt khi nhìn thấy một tay thanh niên nhỏ thó gánh lúa lên đường xếp vào xe ba gác nhưng lần nào cũng cố tình quệt vào bờ cho lúa rụng. Vinh xót xa nhìn những hạt lúa ít ỏi rơi lả tả xuống bùn mà nghĩ tới bữa ăn trong những ngày giáp hạt.

- Này anh kia! Anh ác vừa vừa thôi chứ!

Gã thanh niên nghe thế liền phịch gánh xuống đất. Hắn xấn tới chỉ tay vào mặt Vinh quát gằn:

Hắn dứ chiếc đòn gánh vào mặt Vinh đe doạ. Vinh uất ức, bàn tay nắm chặt thoi thẳng vào cái mặt đỏ phừng đầm đìa mồ hôi một phát. Gã thanh niên tránh được vung đòn gánh nhằm đầu Vinh toan bổ xuống. Nhưng chị Sự đã vội từ dưới ruộng nhao lên kéo tay Vinh:

- Mày ra đây làm gì?

Ừ nhỉ, mày ra đây làm gì? Việc của mày là chăn trâu. Việc đồng áng không có chỗ cho mày. Vinh cúi đầu bỏ đi trong tiếng chửi hằm hè. Nắng vẫn xối bầng bầng. Đàn trâu đằm mình trong vũng bùn lầy im lìm như đất...