Ở nơi rừng thẳm (phần 2)

nơi rừng thẳm

Bút ký. Đỗ Tiến Thụy

(Tiếp theo và hết) 

Trên bản đồ địa giới hành chính Việt
Nam chưa có xã nào lại rộng như xã MoRay. Xã biên giới giáp Cămpuchia thuộc huyện Sa Thầy này rộng đúng 1.582 km2 bằng diện tích của cả tỉnh Nam Định! Trên một vùng rừng núi mênh mông bạt ngàn ấy chỉ có hơn một ngàn dân cư gồm 5 làng người Jarai và một làng người Rơ Mâm. Người Jarai dẫu sao vẫn còn đông đúc và phân bố khắp các tỉnh Tây Nguyên. Còn người Rơ Mâm dân tộc thuộc ngữ hệ Môn- Khơme này đầu thế kỷ XX có những 12 làng. Gần một thế kỷ chiến tranh bệnh dịch thú dữ... họ còn lại duy nhất một làng với vỏn vẹn 120 người trở thành dân tộc ít người nhất Việt Nam có nguy cơ tuyệt chủng. Cả 6 làng của xã MoRay thực chất chỉ là những ngôi làng hoang đồng bào chỉ về ở vào những ngày lễ hội hoặc lúc ốm đau sinh nở còn quanh năm họ như một bầy kiến lầm lụi kiếm ăn khắp rừng sâu bằng đốt rừng làm rẫy. Và hệ quả của nó thì như những gì ta đã thấy.

Nếu như trong chiến tranh MoRay là vùng hiểm trở ngăn bước quân thù thì sau giải phóng đây là địa bàn vô cùng khó khăn cho những chủ trương chính sách xây dựng kinh tế xã hội vùng này. Để lên được MoRay chỉ có duy nhất một con đường chập chùng qua Dốc Đỏ mệnh danh là Cổng Trời chỉ mở vào sáu tháng mùa khô. Vị cựu Bí thư Tỉnh uỷ Kon Tum Sô Lây Tăng trong một chuyến lên MoRay đã hút chết bởi xe sa xuống vực.

Nghị quyết 01- TU tức là cái nghị quyết đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Kon Tum tính từ ngày tách đôi tỉnh Gia Lai - Kon Tum năm 1991 là nghị quyết chuyên đề về xoá đói giảm nghèo. Theo tinh thần của Nghị quyết này mỗi địa bàn vùng sâu vùng xa sẽ được giao cho một tổ chức một đơn vị lực lượng vũ trang đảm nhận. Và xã MoRay được giao cho Đồn biên phòng MoRay. Một “Đội công tác địa bàn” được thành lập do thiếu uý Phạm Xuân Bốn chỉ huy đặt dưới sự lãnh đạo của Đồn. Đồn phó chính trị đại uý Hoàng Văn Hà được bầu vào HĐND xã MoRay để theo dõi sát sao địa bàn và kịp thời chỉ đạo Đội công tác.

Hai trường hợp đau lòng xảy ra với hai cháu bé như một ngọn lửa thôi thúc những người lính ngay từ những ngày đầu tiên nhận địa bàn. Phải hành động ngay không chần chừ chậm trễ.

Chưa bao giờ cái chủ trương “định canh định cư tách hộ lập vườn” lại trở nên nóng bỏng và bức xúc như ở đây. Và cũng vào lúc này cái khẩu hiệu “ Đảng viên đi trước làng nước theo sau” lại vang lên hối thúc.

- Anh RơMaLá ạ Bốn chân tình nói với đồng chí Bí thư Đảng uỷ xã MoRay bắt đầu từ anh đấy!

Lời nói nhẹ nhàng nhưng chứa đựng cả ý động viên khích lệ và nhắc nhở. Người lính già đã kinh qua trận mạc những tháng năm đánh Mỹ mỉm cười buông một câu:

- Được!

Ngay sau đó người con của làng Le Bí thư Đảng uỷ xã MoRay đã tự tay phá bỏ ngôi nhà dài dằng dặc với hơn hai trăm chiếc cột ngôi nhà đã bén rễ vào tâm hồn anh vào tâm hồn người Rơ Mâm làng anh. Dẫu có lý trí đến mấy thì trong hoàn cảnh này cũng không thể tránh khỏi lưu luyến ngậm ngùi. Cái đầu tầu đã chuyển. Lần lượt đến Chủ tịch xã Chủ tịch HĐND Bí thư đoàn... rồi cả sáu ngôi làng nằm rải rác trên núi cao đã về định cư dọc theo con đường lớn quanh xã.

“ Cái đầu đã xuôi...” nhưng “ Cái đuôi chưa lọt” . Tất nhiên những qui trình tiếp theo như hướng dẫn đồng bào làm lúa nước trồng cây quanh nhà là phát triển chăn nuôi... mô hình này đã và đang áp dụng đối với đồng bào ít người trên cả nước.
đâu cũng vấp phải khó khăn. Nhưng ở MoRay các chiến sĩ biên phòng vấp phải những khó khăn không giống ở đâu.

Đêm đêm Đội công tác mỗi người một súng một đèn pin một đèn bão và... một đoạn lồ ô vót nhọn vác trên vai như những tráng sĩ ngày xưa vác giáo ra sa trường đi xuống các làng vừa tuyên truyền vừa dạy học. MoRay là địa bàn có mật độ hổ dày nhất Đông Dương. Chuyện hổ hàng ngày vót qua hàng rào vào đồn bắt heo là chuyện thường tình quen đến nỗi anh em bảo nhau kệ "cụ" heo mình nhiều ăn không hết đếm không xuể thì để “ cụ” ăn bớt cho ... cân bằng sinh thái! Chuyện hổ lẽo đẽo theo sau các thầy giáo quân hàm xanh là chuyện đêm nào cũng thế. Anh em trong đội bảo nhau phải học cách sống chung với hổ. Mình không làm gì “ cụ” thì “ cụ” hãy để yên cho mình. Thế mà trong đội vẫn có người bị thú dữ tấn công. Y tá Toàn của đội một đêm đi khám bệnh cho đồng bào đã bị một đàn voi “thổi” cho một trận chạy bán sống bán chết. Ngay chính đội trưởng Bốn cũng dính một lần.

Đêm ấy Bốn đi dạy về qua Bãi Thú. Gọi là Bãi Thú bởi đây là một khu rừng bằng phẳng nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên ChưMoRay ở giữa có một giếng nước nóng quanh năm sôi lúc búc. Không biết nước và đất ở đây có chất khoáng gì mà thú rừng kéo về nhiều vô kể. Chúng uống nước nóng và gặm mòn cả một khoảng đất rộng. Đồng bào ở đây gọi là bãi thú của Yàng không ai có thể bắn được dù là những tay săn cự phách. Bao giờ đi qua đây Bốn cũng dọi đèn để xem thú. Những mắt thú bắt đèn sáng lung linh khắp một khu rừng rộng quả là một cảnh tượng kỳ thú không phải ai cũng được chứng kiến. Bỗng “ phì” một cái. Bốn giật bắn mình! Một đàn bò rừng to lừng lững như những con voi mà mãi sau này Bốn mới biết là loài bò xám nặng 2 tấn có tên trong Sách Đỏ thế giới. Con bò đầu đàn giương cặp mắt đỏ rực như lửa chĩa cặp sừng nhọn hoắt nhằm Bốn lao tới với một tốc độ kinh hồn. Trong tình thế nguy nan ấy Bốn tắt vội đèn chạy vòng vèo quanh những thân cổ thụ và dây leo chằng chịt hướng ra bờ sông Yagrai nhảy xuống chơi bài ù té ... lặn!

Lần thứ hai Bốn lại bị bò gây rắc rối nhưng không phải bò rừng mà là bò nhà.
y là khi tỉnh chủ trương đầu tư vốn cho chăn nuôi gia súc ở MoRay. Bốn mừng lắm bởi khí hậu vùng này rất phù hợp với đàn bò. Bốn mang cái mừng ấy đến từng nhà để vận động bà con. Nào ngờ ai cũng lắc đầu nguây nguẩy. Mình không nuôi bò đâu. Sao vậy trên đồn vẫn nuôi mà béo lắm ! Ô condoăn (người Kinh) khác mình khác. Rồi lại có điều gì mắc mớ ở đây. Bốn âm thầm dò hỏi và đã tìm ra nguyên nhân.

Ngày xửa ngày xưa tại làng Le của người RơMâm có hai chị em gái rất thương nhau. Họ đã bắt chồng là hai anh em trai để được ở cùng nhà. Một hôm người chị thấy số vải thổ cẩm của mình phơi ngoài sân bị mất liền nghi cho cô em lấy. Người em thanh minh không được nên uất ức ăn lá độc tự tử. Người chị khóc lóc thảm thiết và mổ bò làm ma cho em. Khi mổ thì thấy trong bụng bò toàn thổ cẩm!... Từ đó người RơMâm coi con bò là nguyên nhân của ngờ oán thâm thù không bao giờ họ nuôi để tránh hoạ về sau.

Nghe được câu chuyện trên Bốn vừa mừng vừa buồn. Sự giao thoa văn hoá giữa hai dân tộc ở đây không theo chiều tích cực. Người RơMâm thù con bò đã đành người Jarai hà cớ gì mà cũng bắt chước người RơMâm căm thù con vật hiền lành vô tội? Sự việc được Bốn lên đồn báo cáo. Ngay hôm sau Đồn phó chính trị Hoàng Văn Hà và Bốn đã trở về mang theo một con bò tơ đang kỳ sung mãn giao tận nhà một gia đình người RơMâm gia đình đồng chí Bí thư Đảng uỷ RơMaLá. Cầu trời cho con bò sinh sôi nảy nở đừng xảy ra chuyện gì nhé. Chị bò tơ đã đã hiểu sứ mệnh thiêng liêng của mình đẻ liền mấy lứa. Bán con bò đầu tiên RơMaLá đã nói to trước đông đảo mọi người: “Tôi bán con bò này được 3 triệu đồng bằng 2 tấn lúa bằng 4 cái rẫy trong một mùa...”. Cái kết quả sinh động và hấp dẫn ấy được phát triển theo cấp số nhân. Đàn bò ở MoRay đã đông tới... 400 con! Bò nằm ngổn ngang trong vườn dưới những đêm trăng. Những chú nai rừng láu cá vẫn thường nhảy vào giữa đàn bò ngủ chung để tránh hổ vồ...

Công việc của đội công tác địa bàn cứ âm thầm lặng lẽ và bền bỉ. Họ vật lộn với ruộng nước với vườn cây với nạn mù chữ. Họ tắm mình trong phong tục để đối đầu với những hủ tục với bản năng hoang dại của những con người vừa xuống núi...

Mười năm khoảng thời gian tương đối dài với một đời người; nhưng là ngắn với một vùng đất. Cái họ mang lại không chỉ đơn thuần là diện tích mấy chục ha lúa nước mấy trăm cái vườn mấy nghìn gia súc gia cầm là xoá hết nạn mù chữ... Mà cái lớn nhất đạt được đấy là họ đã chứng minh bằng thực tế hùng hồn rằng: Từ khi dân làng xuống núi định cư hưởng những điều kiện sống mới thì không còn bà mẹ nào phải chết khi sinh nở ốm đau bệnh tật đã bị đẩy lùi. Dân số xã MoRay từ 1240 năm 1991 đã tăng đến 1801 người. Riêng người RơMâm làng Le từ 120 người giờ đã là 322 người! Và tất nhiên cái hủ tục hãi hùng chôn con theo mẹ và một loạt hủ tục khác đã bị đời sống mới thủ tiêu.

MoRay đã hết đói đang xoá hết nghèo khao khát làm giàu. Ông Chủ tịch RơMaLú cựu chiến binh chiến trường K nguyên Bí thư xã Đoàn xã đội trưởng đại biểu của lực lượng vũ trang địa phương dự Đại hội Đại biểu Đảng bộ toàn quân lần thứ VI người vừa đi tham quan mô hình làm ăn của 16 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và miền Trung đã không giấu diếm tham vọng: “MoRay đã anh hùng trong chiến đấu phải phấn đấu đạt anh hùng thời kỳ đổi mới!”. Một điều rất mừng là năm 2001 khi một số nơi ở Tây Nguyên đồng bào bị kẻ xấu xúi giục gây rối thì ở MoRay tuyệt nhiên không có ai nghe theo. Các nhà truyền đạo trái phép có lên MoRay thì cũng ngậm ngùi cuốn gói. Những vụ xâm nhập qua biên giới dù lớn hay nhỏ đều bị đồng bào phát hiện báo cho đồn bắt gọn. Một dải biên cương điệp trùng của Tổ quốc được “phên dậu lòng dân” bảo vệ vững vàng.
một môi trường như thế thì cái ác cái xấu khó mà len lỏi vào được. Ông Chủ tịch HĐND xã MoRay RơChămHuệ nguyên chiến sỹ của Đồn biên phòng MoRay xuất ngũ không giấu nỗi tự hào: “Xã biên giới chính là biên phòng đấy!”Đến nay đã có nhiều bài báo viết về những chiến sỹ Đội công tác địa bàn xã MoRay. đây xin kể một câu chuyện rất riêng tư của đội trưởng Phạm Xuân Bốn.

Vợ của chàng sỹ quan biên phòng đẹp trai này là Đào Thu Hương. Họ yêu nhau từ quê lúa Thái Bình. Năm 1999 thì cưới nhau và mua một căn nhà nhỏ ở Biển Hồ Gia Lai. Tuy hai người chỉ cách nhau có 200 km nhưng mỗi năm họ chỉ gặp nhau được một lần. Tuy vậy tình chồng vợ nồng cháy lắm! Đùng một cái nàng viết thư lên đoạn tuyệt tình chồng vợ với lý do: Tôi biết tỏng anh rồi nhé! Gần mười năm ở MoRay anh đã có hơn chục đứa con rơi! Tin “tình báo” này nàng nhận được qua những người của Đồn về phép ghé qua cộng với tài suy diễn của người vợ trẻ xa chồng. Anh đẹp trai như thế tốt bụng như thế sơn nữ thì phóng túng như thế gió núi trăng ngàn như thế... Có thể quá yêu chồng mà nàng nghĩ lung tung chăng? Không đây lại là chuyện hoàn toàn ... thật!

Một buổi sớm tinh mơ sương núi còn bồng bềnh cỏ cây còn ướt lướt thướt. Bốn vừa thức dậy đã thấy một trai làng với bộ mặt rất chi là hệ trọng đến bảo: “Mày đến gặp già làng ngay!”. Chưa hiểu chuyện gì Bốn vừa đi vừa run. Chuyện gì thế nhỉ? Mới tối qua hội làng mừng lúa mới Bốn và anh em trong đội còn uống rượu với dân làng già làng còn bốc tiết canh trâu đút cho anh ăn vui vẻ lắm mà? Hay là có chiến sỹ nào trong đội sơ suất gì chăng? Khi anh vừa ngập ngừng bước lên cầu thang thì ông già AChớc không thèm rào đón gì đã nói ngay:

- Hôm qua tao mơ tao thấy tao với mày là anh em!

Lời nói gằn chắc như dao chém cột khiến Bốn vừa thở phào nhẹ nhõm vừa mừng ứa nước mắt. Đồng bào ở đây vẫn có lệ tin vào giấc mơ như thế. Có cặp vợ chồng qua đêm đầu tiên ngủ với nhau đã mơ thấy người kia chết thế là hôm sau dứt khoát chia tay Bốn đã phải kiên trì lắm mới gắn họ tiếp tục với nhau được. Việc già làng AChớc mơ thấy anh là anh em chứng tỏ họ đã coi anh như máu mủ ruột rà.

“Oéc” một phát con heo to đã được đập. Nghi thức giản dị nhưng vô cùng thiêng liêng. Già làng AChớc lấy máu heo bôi lên hai vú của Bốn rồi gọi tất cả hơn mười đứa con đến nói to:

- Từ nay Bốn là em ta. Các con là con của ta cũng là con của Bốn. Các con đến bú và nhận ma (cha) đi!

Hơn chục người con của AChớc người nhiều tuổi nhất đã hơn 60 người trẻ nhất cũng đã hơn 40 lần lượt ngậm miệng bú vào vòng ngực căng vồng của chàng sỹ quan biên phòng lúc đó vừa tròn 30 tuổi...

*

Bây giờ tôi và Bốn (đã mang quân hàm đại uý) đang ngồi cùng với người anh kết nghĩa của mình ông già AChớc hơn chín mươi tuổi tại ngôi nhà sàn sạch sẽ giữa làng Kênh bên ghè rượu cao bằng một người ngồi. Theo phong tục người uống “căn” đầu tiên là già làng AChớc tiếp đến Bốn. Bốn giới thiệu tôi là bạn theo quan hệ bắc cầu thì tôi là ... chú của hơn chục ông bà già và là ông của mấy chục đứa trẻ quây quanh! Dĩ nhiên tôi phải làm nghi thức nhận cháu. Không có cảnh bôi máu heo lên vú thay vào đó “các cháu” của tôi xin mỗi người được uống một “căn” với chú. Cái “căn” rượu ở đây không giống những nơi khác. Nó là một cái sừng trâu có đục một lỗ ở đầu nhọn. Nước được đổ đầy sừng (khoảng một lít) và bằng miệng ghè. Khi nào bắt đầu thì người chủ xị sẽ buông ngón tay bịt lỗ sừng trâu. Nước từ “căn” chảy vót xuống ghè. Uống kiểu này không được phép ngâm nga hay nghỉ giữa chừng. Không uống nhanh nước chảy tràn miệng ghè sẽ bị phạt.

Tôi cố gắng cưa đôi được ba “căn” đã thấy đầu choáng váng quay cuồng. Bốn ghé tai tôi nói nhỏ:

- Anh uống thoải mái đi. Chưa matpay (say) thì chưa hỏi được chuyện gì đâu.

Tôi đưa mắt ước lượng số người còn lại đang chờ nhận chú nhận ông và xác định thôi thì say một bữa đã sao? Nhưng rồi tôi đã phát hoảng bởi số người kéo đến nhà ông AChớc càng ngày càng đông. Người gọi thầy Bốn ông Bốn anh Bốn... cứ bấn loạn cả lên. Những lời trách móc lẫy hờn. Sao đi lâu thế? Chắc quên MoRay rồi hè?... Trong số đó có một ông già quắc thước tóc bạc phơ giọng nói oang oang từ ngoài sân:

-
Ơ Bốn ! Mày còn nhớ tao không? Bốn nhào ra giang tay ôm chặt lấy ông già:

- Ô già ABLé làng Tang. Già có khoẻ không? Có vui không?

- Ô vui lắm! Vừa rồi tao được thay mặt các già làng MoRay ra Hà Nội dự Hội nghị già làng trưởng bản đấy. Tao được gặp Thủ tướng Phan Văn Khải đấy. Thủ tướng hỏi tao người MoRay bây giờ cần gì cứ nói. Tao bảo MoRay bây giờ đã có điện rồi; có truyền hình rồi; có trường học rồi; có trạm xá bưu điện rồi; đồng bào hết đói rồi. Tao bảo chỉ xin Thủ tướng một thứ thôi. Thủ tướng hỏi thứ gì cứ nói. Tao bảo xin Thủ tướng cho Đồn biên phòng MoRay một cái ... trực thăng để đi tuần cho đỡ vất vả!

Một trận cười nghiêng ngả nổ ra. Không khí đầm ấm vui vẻ cứ kéo dài. Những ghè rượu cứ được cõng đến mãi xếp thành một hàng dài trong nhà. Tiệc nhumtpay (uống rượu) mừng ngày Bốn về tưởng chừng bất tận. Vẫn những khuôn mặt “Cà răng căng tai” nhưng đã không còn nét u uẩn tù đọng thường thấy ở những người quanh năm ở chốn rừng sâu. Cuộc sống mới đã làm bừng thức nơi họ những tia minh mẫn. Tuy thế nhìn kỹ thì những khuôn mặt ấy vẫn ẩn chứa một niềm khắc khoải day dứt ngóng đợi một điều gì đó. Và điều ấy chỉ được bộc lộ khi tất cả họ đã say tôi và Bốn cũng đã say khi mà những cái miệng không còn răng cứ nhè vào mặt chúng tôi mà hôn. Cách biểu lộ tình cảm vụng về nhưng rất đỗi chân thành ấy đã làm tôi cảm động. Họ khóc và kể lể về những ngày tăm tối về những đứa trẻ bất hạnh những bà mẹ bất hạnh về YThanh YĐức... không khí chùng xuống nặng nề.

May sao lên MoRay lần này tôi mang theo tờ báo Biên phòng có bài và ảnh về các cháu ở Trung tâm Bảo trợ Xã hội của nhà báo Thái Kim Nga. Khi tờ báo được đưa ra thì gần như cùng một lúc mấy chục con người nhào tới tranh nhau xem ảnh YĐức chụp cùng bà Giám đốc Trung tâm tên Hạnh. Ông A Nul ông nội của cháu YĐức úp tờ báo lên mặt khóc rưng rức như một đứa trẻ. Ông nói với đứa cháu trong ảnh như thể nó đang trước mắt:

- Ta có tội. Ta có tội với cháu. Tại ta nghĩ không có sữa cháu ăn bậy ăn bạ rồi cũng chết...

Lời nói buột ra từ miệng ông già đã đánh tan nỗi ngờ vực trong tôi về nhận định của những người lính ở đây trước hủ tục chôn con theo mẹ.

Bỗng ông ngẩng phắt lên mặt ướt nhoè rụt rè đề nghị :

- Nhà nước có cho mình nhận cháu không?...Có cho mình thăm cháu không? Bốn mày nói đi nếu được để tao bán bò lấy tiền xuống thăm nó?

Cả mấy chục con người đều nhao nhao khẩn nài: Họ không chỉ muốn được gặp hai cháu YThanh YĐức mà đòi gặp cả Đồn phó chính trị Hoàng Văn Hà nữa. Trong cơn phấn hứng bởi rượu bởi tình người tôi đã hỏi một câu mà hỏi xong mới thấy lỡ lời: “ Đồng bào có muốn YĐức YThanh và bộ đội Hà về thăm làng không?”

Gay rồi! Việc Bộ chỉ huy Biên phòng Kon Tum gọi Phạm Xuân Bốn đang công tác tít tận đồn ĐăkRông (anh được điều sang đó năm 2001) về cho tôi gặp lại cho xe để cho tôi và Bốn về MoRay đã là quá nhiệt tình. Nhưng lỡ rồi tôi đánh liều đề nghị thiếu uý Đinh Văn Nhích người kế nhiệm của Bốn.

Tạch tạch tè... tít tít tít... những thanh âm dè dặt vọng vào không trung ngại ngần ướm hỏi. Hỏi thì hỏi vậy thôi chứ không dám chắc. Thứ nhất các cháu bây giờ thuộc quyền quản lý của Trung tâm Bảo trợ xã hội mà hôm nay là thứ bảy (5/7/2003) ngày cả nước đang chuẩn bị cho kỳ thi Đại học. Thứ hai đồng chí Hoàng Văn Hà hiện đã được điều sang làm Đồn phó chính trị Đồn Biên phòng Xê Xan cách MoRay hơn một trăm kilômét.

Bức điện gửi đi rồi cả xã MoRay thấp thỏm. Nhà ở của Đội địa bàn luôn chật ních dân làng đến đợi chờ. Tôi đâm ra lo lắng không biết sẽ ăn nói với đồng bào ra sao nếu như bức điện không được đáp ứng...

Xin cám ơn những người chỉ huy lãnh đạo Bộ chỉ huy Biên phòng KonTum. Họ đã hiểu nỗi mong mỏi khao khát của đồng bào. Trưa thứ hai có tiếng xe vào. Mọi người ùa ra vây kín lấy chiếc U oát chở Trung tá Hoàng Văn Hà cùng YĐức. Cháu YThanh đã được bà giám đốc cho vào Thành phố Hồ Chí Minh chữa bệnh nên chưa về được.

Một cơn chấn động nổi lên từ trung tâm xã. Bắt đầu là một tiếng hú. Tiếng hú lảnh lói mang tín hiệu vui sướng tột độ tìm được một thứ quý giá.Tiếng hú dội xuống làng Kênh lan sang làng Rẽ vọng vào làng Rập toả xuống làng KĐinh làng Sộp làng Tang. Tiếng hú này gọi tiếng hú kia nối tiếp nhau. Những bước chân rầm rập kéo về. Chao ôi là nước mắt ! Nước mắt của ngày gặp mặt có đâu giống ở đây không? Nó vừa cám cảnh vừa xót xa. Cháu bé gái Jarai 10 tuổi đã hằn vào tiềm thức suy nghĩ bị cộng đồng rũ bỏ giờ bàng hoàng sợ sệt trước một cảnh đón tiếp dữ dội bằng nước mắt! Nó oằn mình nhoài người ra khỏi vòng tay xiết chặt đến nghẹt thở của ông nội người đang ghì mặt vào nó khóc như mưa như gió và thét lên một câu ai oán: “Mẹ Hạnh ơi!”.

Nhưng dòng máu Jarai đang chảy rần rật trong người nó đã mách bảo cho nó biết rằng nó đã trở về nơi nó sinh ra với những người ruột thịt nên chỉ mấy tiếng sau YĐức đã cùng anh trai mình là ANgân ôm nhau khóc ròng giữa ngôi nhà sàn của ông ANul.

Suốt từ trưa đến chiều nhiều đoàn người rồng rắn lũ lượt đổ về nhà ông Anul. Ngôi nhà sàn không chịu nỗi sức nặng của hàng trăm con người rung lên răng rắc.

Hoàng Văn Hà Phạm Xuân Bốn và tôi đứng lùi ra một góc sân nhường chỗ cho đoàn người không ngừng đổ đến. Một người đàn ông mặt mày khắc khổ ngượng ngùng đến bên chúng tôi gãi đầu:

- Mình đã góp được hai triệu. Mình đến thăm YThanh được không?

AĐét đấy ngưòi bố bất hạnh năm xưa đã khăng khăng cho đứa con bé bỏng của mình về với đất. Bốn nắm tay ông ta lắc mạnh:

- Không cần nhiều tiền thế đâu. Đét còn thương con thế là mừng rồi.

Trời sẩm tối. Lúc này những tiếng khóc đã lặng đi nhường chỗ cho tiếng cười nói xôn xao. YĐức đã mạnh dạn hơn xúm vào chơi cùng lũ trẻ JaRai trên tay em cơ man nào là quà bánh do dân làng nhét vào. Một đống lửa to được nhóm lên giữa sân. Đoàn người đứng vòng trong vòng ngoài vây quanh những chiến sỹ biên phòng chuyện trò tíu tít. Tôi đứng lùi xa hẳn một góc để nhìn cảnh lửa hừng ấm giữa đêm rừng biên giới. Chợt tôi nghe tiếng nấc phía sau lưng. Một người đàn ông già nua đang gục đầu vào gốc cây xoài mà khóc. Tiếng khóc cứ to dần to dần tức tưởi đau đớn... Những ánh mắt đổ dồn về tiếng khóc ấy. Những ánh mắt và những thổ âm chứa điều trách móc sỉ vả cứ xoáy vào người đàn ông. Không chịu nỗi ông ta vùng chạy ra giữa sân ôm chầm lấy YĐức kêu lên một tiếng xé lòng :

- Con ơ ơ ơ...!

Người đàn ông ấy là ABLẽ chồng của YBim người đã chết năm 1989 ở làng Tang được chôn cùng với đứa con đỏ hỏn đang khóc khản đặc vì đói sữa!

Cả đám đông chợt lặng phắc trước tiếng kêu bi thống của người bố mất con tất cả đều cúi xuống lặng lẽ thở dài.

Xin đừng trách ABLẽ con người mông muội giữa chốn thâm u. Sự việc nào cũng có nguồn cơn nhân bản của nó. ABLẽ và những người đàn ông khác trước kia dẫu có đang tâm chôn hòn máu của mình cũng chỉ là việc chẳng thể đừng. Ngày xưa triều đình Chiêm quốc giữa lầu son gác tía vậy mà còn nhẫn tâm định thiêu sống nàng công chúa Đại Việt Huyền Trân kia mà! Có giống nhau không khi một đằng là luật lệ triều đình đặt ra để thoả mãn lòng tham lam ích kỷ của những bậc vua chúa muốn sở hữu tất cả kể cả khi đã chết; một đằng là sự bó tay bất lực trước số phận nhỏ nhoi giữa núi rừng? Và cuộc giải cứu ngoạn mục của viên dũng tướng nhà Trần có giống sự giải cứu của những người lính hôm nay không? Không những người lính hôm nay hành động không vì một áp lực nào cả mà xuất phát từ tấm lòng con người đối với đồng loại. Dù sao việc làm của họ cũng chỉ là giải pháp tình thế mà thôi. Cái họ làm được lớn hơn thế nhiều: Đó là mang lại cuộc sống sinh sôi bền vững trên mảnh đất nổi tiếng hoang vu khắc nghiệt một thời.

                                                                                  MoRay những ngày hè 2003

                                                                                                                        Đ.T.T.

giosurpcoff

online multiplayer sex game

Это мне не совсем подходит. Кто еще, что может подсказать? --- Женская красота, ето то без чего мир станет не интересным!Фотки класс!!!!! sex online game gay, flash sex game а также Peach facefuck super mix fuck sex flash game

tydeJet

online virtual game sex

Я здесь случайно, но специально зарегистрировался, чтобы поучаствовать в обсуждении. --- тыц-тыц)) скачать flash sex game, adult flash game sex а также sexgameonline.club horse sex flash game

closissom

sex game apk online

In it something is. Clearly, many thanks for the help in this question. --- What excellent interlocutors :) anal sex flash game, sex online game gay, dungeons and morons online sex game 3d

mulmierit

suncast vertical garden shed

Yes, I understand you. In it something is also to me it seems it is excellent thought. I agree with you. --- Very useful idea tool chests cheap, furniture storage cabinets with doors, http://sundsgarden.xyz/outdoor-shed-light-fictures/ metal sheds cheap

garneumi

скачать взломанную fifa 15 на андроид

+1 за такой комент))) --- Абсолютно с Вами согласен. В этом что-то есть и мысль отличная. fifa 15 ps vita скачать, скачать фифа 15 на ноутбук а также fifa 17 ultimate team скачать на пк без торрента скачать fifa 15 через торрент 32 bit

lecalSism

fifa 15 freeboot скачать торрент

По моему мнению Вы не правы. Я уверен. Могу отстоять свою позицию. --- Могу предложить зайти на сайт, где есть много статей на интересующую Вас тему. скачать fifa 15 rutor org, fifa 15 cracks v3 а также скачать crack fifa 15 fifa 15 скачать торрент

Mashageags

XEvil will crash worldwide internet

This message is posted here using XRumer + XEvil 4.0 XEvil 4.0 is a revolutionary application that can bypass any antibot CAPTCHA's. Captcha Bypass Google (ReCaptcha-1, ReCaptcha-2), Facebook, BING, Hotmail, Yahoo, Yandex, VKontakte, Captcha Com - and over 8.4 million other types! You read this - it means it works! ;) Details on the official website of XEvil.Net, there is a free demo version. Check YouTube video "XEvil ReCaptcha2"

MT

dẫn theo một lũ lộc ngộc không biết tiếng...

KHÔNG CÓ GÌ KHÓ
CHỈ SỢ LÒNG NGƯỜI
NGẠI NÚI E SÔNG !

MT
VỐN DĨ ĐÃ SỐNG VÀ THỞ TRONG CÁI NÔI CHIẾN TRANH VIỆT NAM TƯƠNG TÀN THỜI MỚI RA ĐỜI VÀ THOÁT LY CUỘC SỐNG TẦM TANG...
CÒN CÁI GÌ MÀ NGÀY XƯA VẪN CÒN NẰM TRONG VÒNG TAY MẸ!
CHƯA ĐƯỢC DẤN THÂN TÌM HIỂU.
THÌ GIỜ NÀY
KIẾP SỐNG CÒN BAO NHIÊU NỮA CỦA CUỘC ĐÒI NƠI MT...
VÌ THẾ
CÁI MÀ MT LÀM Ở ĐÂY
KHÔNG PHẢI ĐỂ ANH VCH KHEN
MÀ ĐỂ CỐ GẮNG NUÔI DƯỠNG CON CHÁU GẦN XA NƠI MT ĐƯỢC ĐI VÀO ĐÓ
VÀO CUỘC SỐNG CÒN ĐẦY KHÓ KHĂN GẬP GỀNH NÀY!
MỘT SỰ AM HIỂU TẬN TƯỜNG ĐẤT NƯỚC CỦA MẸ CỦA CHA MÀ CÁC CHÁU CÒN THẤY XA VẮNG LẮM!!!

CÒN PHẢI ĐƯỢC " RU HỞI RU HỜI"
ĐỂ RÓT VÀO TÂM HỒN CỦA TRẺ ĐANG LỚN LÊN CÒN THIẾU XÓT PHẦN NHẬN THỨC CON NGƯỜI VÀ CUỘC SỐNG TRƯỚC CHIẾN TRANH VÀ SAU LÀ HÒA BÌNH XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM ĐÃ HƠN 32 NĂM RỒI!!!

THẾ THÔI ANH VCH Ạ!

CÁC CON TRẺ MÀ BÁC VCH DÙNG CHỮ KHÁ NGỘ NGHĨNH ĐẤY CHỨ:

"một lũ lộc ngộc" VÀ "không biết tiếng"

CÁC CHÁU Ở ĐÂY PHẢI CHẤP NHẬN NHŨNG TỪ NÀY CỦA BÁC VÀ XIN CÁM ƠN BÁC VẬY!!!

MÀ NÀY BÁC Ạ!
MT THEO DÕI ĐỂ HỌC THÊM NHỮNG TỪ TẢ CHÂN CON NGƯỜI NHƯ BÁC VCH ĐÃ ÁM CHỈ...!!!
CÁM ƠN BÁC VCH NHIỀU LẮM ĐẤY!
CHÚC BÁC VCH NGHỈ NGƠI THẬT ẤM CÚNG DƯỚI ÁNH ĐÈN ĐẦY HẠNH PHÚC CỦA GIA ĐÌNH NƠI BÁC NHÉ!

KÍNH THƯ
MT

Cua

Bạn MT!

Thật bất ngờ là bạn đã đến Moray và còn nhớ cả cháu bé trong tấm hình của Cua!

Cua

Bác Văn Công công kính!

@- Cho dù có nói tránh nói né thế nào thì bác vẫn là "Văn phòng đại diện" của HNV trên TN. Anh em văn nghệ cả nước luôn nghĩ đến bác đầu tiên khi đến đất TN mình. Và bạn ĐT cũng vậy thôi.
@- Bác nhìn ảnh tinh quá thể. Quả là lúc đó Cua mới lội từ rừng về thấy rượu là sà vào ngay chẳng kịp cởi giầy và cũng không thấy ai nhắc cởi giầy(?). Với lại lúc đó ai còn để ý nghi lễ gì nữa? Còn nhiều tấm ảnh chụp các khoảnh khắc ngộ nghĩnh trong chuyến đi này sẽ có dịp công bố sau.
@- Cám ơn bác đã nhớ lại cái máy tính..."vác vai" thuở hàn vi của Cua! Nhưng Cua xin đính chính nhờ bài ký này mà Cua mới có laptop cho dù 7 kí. Còn cái đọc tại nhà bác là bài "Người M Nông ở Bản Đôn" sẽ post lên trong một ngày gần đây.

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'1912','i4tg2e9ugog96kh9ot6js651e7','0','Guest','0','54.196.73.22','2018-08-20 16:10:21','/a30621/o-noi-rung-tham-phan-2.html')